24-06-2020
Op 7 september 1812 vond bij Borodino een slag plaats tussen Russische troepen en het leger van Napoleon. Hoewel de Fransen wonnen hadden ze zoveel verliezen geleden en waren de voorraden zover geslonken dat ze zich in oktober begonnen terug te trekken. Uiteindelijk werd die overwinning hen dus fataal (bij Latijn heb ik geleerd dat dat een Pyrrhus overwinning wordt genoemd). In 1880 schreef Tchaikovsky een concertouverture om die overwinning te gedenken. Deze ouverture staat bekend als de Ouverture 1812. Het is een spektakelstuk waarin een carillon en zelfs op het einde echte kanonnen voorkomen. Voor het carillon worden meestal een klokkenspel ingezet. Als gekozen wordt om kanonnen daadwerkelijk in te zetten zijn speciaal daarvoor opgeleide militairen nodig om die kanonnen af te schieten.
Het stuk begint met een eenvoudige, klagende Russische melodie van de Oost-orthodoxe Troparion of the Holy Cross, gespeeld door vier cello’s en twee altviolen. Er zijn ook versies waarbij dit door een koor wordt gezongen. Dit vertegenwoordigt het Russische volk dat bidt voor een snelle afsluiting van de invasie. Vervolgens wordt het Franse volkslied “La Marseillaise” gehoord, dat het binnenvallende Franse leger vertegenwoordigt. Vervolgens wordt die melodie tegen de Russische volksmuziek ingezet. Dat duidt op de twee legers die tegen elkaar strijden terwijl de Fransen steeds dichter bij Moskou komen. Op dit punt zijn vijf kanonschoten te horen, die de Slag om Borodino voorstellen. Dit is waar “La Marseillaise” het meest prominent aanwezig is, en lijkt te winnen. Daarna staat een lange dalende toonreeks voor het Franse leger dat zich terugtrekt uit Moskou. Aan het einde van deze reeks wordt de hymne waarmee het stuk begint herhaald. Dit kan geïnterpreteerd worden als een gebed dat verhoord wordt. De grote finale wordt afgesloten met nog elf kanonschoten en de melodie van God Save the Tsaar.
Ik heb gekozen voor een versie met openingskoor en echte kanonnen. Orkest is onbekend, maar staat onder leiding van Vladimir Ashkenazy.