OER: over boomklevers en pragmatici

De afgelopen dagen was ik in Vancouver aanwezig bij de jaarlijkse Open Education Conference. Ik bezoek dat congres nu vanaf 2007 en heb het qua inhoud en opzet zien veranderen. Aanvankelijk was het een bijeenkomst waar ervaringen werden uitgewisseld over OER projecten (die veelal in de startfase zaten) en ook al presentaties over voorzichtige pogingen met OER onderwijsvernieuwingen door te voeren. De congresdeelnemers kenden elkaar goed.
Dit jaar viel het me op dat er veel nieuwelingen waren die besloten hadden met OER te gaan starten en die bij het congres hoopten te leren hoe ze dat konden aanpakken. Uiteraard werd in presentaties ook over MOOCs gepraat (ik heb er samen met Fred Mulder ook een presentatie over gegeven). Opvallend daarbij vond ik hoe geringschattend, ja zelfs af en toe neerbuigend, over deze ontwikkeling gepraat werd in presentaties. Ja, het klopt: zeker de MOOCs die nu zo in de belangstelling staan (van de Ivy League universiteiten, via de platforms Coursera, Udacity of EdX) zijn gebaseerd op een traditioneel onderwijsmodel en zijn daarom vanuit didactisch oogpunt niet vernieuwend (hoewel ik het op basis van zo’n model bereiken van tienduizenden lerenden die in een beperkte tijd een cursus online doen een prestatie vind), de content zelf is niet open in de betekenis van “open voor aanpassing en hergebruik”. Maar door de MOOCs is er in grote kring, ook buiten het onderwijs, veel bewustzijn ontstaan over de mogelijkheden die het internet hier kan bieden. Dat is ook een vorm van innovatie die een dergelijke neerbuigende houding niet verdient.
Hester Jelgerhuis van SURF, ook aanwezig op het congres, kwam in gesprek met een vertegenwoordiger van de Universiteit van Texas, nieuw in deze wereld en hopend antwoorden te krijgen op hele praktische vragen als “we willen iets met OER. Hoe pak ik dat nu aan? Waar moet ik beginnen? Waar moet ik op letten?”. Hij was teleurgesteld in wat hij te horen kreeg in de presentaties. Geen antwoorden op zijn vragen, wel standpunten over wat wel en niet open genoemd mag worden. Hij maakte een treffende vergelijking met ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid. Duurzaamheid is, net als OER, ook een onderwerp waarvan ieder weldenkend mens zal vinden: daar kun je niet tegen zijn. In die wereld zijn twee typen te onderscheiden. Het ene type is recht in de leer. Ze voeren actie om bewustzijn te kweken voor dit onderwerp en bij tijd en wijle gaan ze verder en ketenen ze zich bijvoorbeeld vast aan bomen die omgehakt dreigen te worden of gaan voor treinen liggen die kernafval vervoeren. Dat zijn de “boomklevers”. Het andere type zoekt naar praktische oplossingen om een eigen bijdrage te kunnen leveren. Ze plaatsen zonnepanelen, kiezen voor milieuvriendelijker vormen van vervoer (maar vliegen ook naar de overkant van de wereld als dat nodig is) en doen bewuster hun boodschappen. Dat zijn de pragmatici.
Beide typen zijn nodig om een beweging verder te brengen. Maar heeft de OER-wereld nu niet veel meer de pragmatische typen nodig? En is het, om uiteindelijk een ideale open wereld te kunnen bereiken (whatever that may be), dan ook niet nodig om iets minder recht in de leer te zijn waar het gaat om aanbieden van open leermaterialen? De opdracht aan de open wereld is deze pragmatische aanpakken te ontwikkelen en bij beoordeling ervan wat minder streng in de leer te zijn. Tom Caswell van Western Govern University formuleerde dit als “we should be more open about open“. Naar mijn mening zal dan echt voortgang gemaakt worden bij het bereiken van een wereld waarin openheid van educatie een default is geworden.
In deze ontwikkeling kunnen we misschien wel leren van de duurzaamheidsbeweging. Kijk dertig jaar terug in de tijd en bedenk welke ontwikkelingen er zich sindsdien hebben voorgedaan op dat terrein. Eén leerpunt is al snel gemaakt: deze ontwikkelingen hebben die tijd nodig.
Boomklevers of pragmatici: zeg het maar!

Posted in Open Educational Resources and tagged .

3 Comments

  1. Pingback: vervolg op ‘open waar hebben we het over’? | Mobiliteit&OpenOnderwijs

  2. Pingback: Global Meeting OEC 2017, some impressions | Open Education

  3. Pingback: OER18 and OEGlobal18, trends and findings | Open Education

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.