A Global Outlook to the Interruption of Education due to COVID-19 Pandemic

Last week the article A Global Outlook to the Interruption of Education due to COVID-19 Pandemic: Navigating in a Time of Uncertainty and Crisis was published in the Asian Journal of Distance Education. The article was an initiative of Aras Bozkurt from Anadolu University, Turkey. In this article, for 31 countries (see picture hereunder) the way the corona crisis is handled, the consequences for education, the lessons learned sofar and suggestions for improvement in the future are described.

Comparing the cases, the abstract mentions the similar findings that can be destilled from the cases (emphasis added by me):

Uncertain times require prompt reflexes to survive and this study is a collaborative reflex to better understand uncertainty and navigate through it. The Coronavirus (Covid-19) pandemic hit hard and interrupted many dimensions of our lives, particularly education. As a response to interruption of education due to the Covid-19 pandemic, this study is a collaborative reaction that narrates the overall view, reflections from the K12 and higher educational landscape, lessons learned and suggestions from a total of 31 countries across the world with a representation of 62.7% of the whole world population. In addition to the value of each case by country, the synthesis of this research suggests that the current practices can be defined as emergency remote education and this practice is different from planned practices such as distance education, online learning or other derivations. Above all, this study points out how social injustice, inequity and the digital divide have been exacerbated during the pandemic and need unique and targeted measures if they are to be addressed. While there are support communities and mechanisms, parents are overburdened between regular daily/professional duties and emerging educational roles, and all parties are experiencing trauma, psychological pressure and anxiety to various degrees, which necessitates a pedagogy of care, affection and empathy. In terms of educational processes, the interruption of education signifies the importance of openness in education and highlights issues that should be taken into consideration such as using alternative assessment and evaluation methods as well as concerns about surveillance, ethics, and data privacy resulting from nearly exclusive dependency on online solutions.

Ben Janssen and me were asked (via Bea de los Arcos) to write the case for The Netherlands. We delivered the first version on May 3 and a version with the comments of the reviewer reworked on May 23. Here is our contribution (p. 79-82).

Reflections from the educational landscape
First experiences
Lessons learned
Suggestions for the future


According to World Population Review (2020), The Netherlands have a population of 17M inhabitants. In the academic year 2018-2019, the number of students were: in primary education 1.45M, in secondary education 970K, in vocational education 500K, and in higher education 650K. According to Eurostat, 98% of the households in the Netherlands in 2019 have broadband access to the internet.

The first official case of Covid-19 contamination was on February 27, 2020. After initially being referred to as a ‘minor flu with few consequences’ the number of infections increased exponentially in the first two weeks of March. This forced the Dutch government on March 12, 2020 to announce several measures, amongst which: people were called upon to work from home as much as possible or to spread their working hours. Their rationale was to strive for a minimum number of patients on intensive care units, to have this capacity manageable.

All higher education institution locations were closed. Schools in primary, secondary and vocational education and childcare remained open, since social consequences of the closure of these schools would be considerable and closure would do little to limit the spread. However, there was strong opposition from teachers and institutions. Therefore on March 15, 2020 Dutch government decided to close down all schools. Only children of parents in what were called ‘crucial professions’, such as those in health care, police, public transport and fire brigades, were allowed to attend Kindergarten and primary education schools.

In the beginning of April Dutch government decided that both national assessments for the final year of primary schools and national exams for the final year of secondary schools were cancelled. Instead, the advice of teachers in primary school had to be decisive for admission of learners to the level of secondary education (either pre-vocational secondary education or general secondary education). For those leaving secondary education, the diploma would be based on the results of the local school exams (in a normal situation these would decide the final grades for 50%).

The number of infections continued to increase and there was a threat of a shortage of intensive care units in hospitals. Stricter measures were called upon by the government. On March 23, 2020 a so called ‘intelligent lockdown’ was decided. Almost all professions with human contact were prohibited, except for (para)medical professions. The lockdown allowed people to do their daily shopping, have a stroll (but preferably close to home), keeping a 1.5 meter distance, and only when you had no signs of a cold or (worse) had a fever. Gatherings in public space of more than 2 people were forbidden. Households were only allowed to receive visitors with a maximum of three people, with a minimum distance of 1.5 meters. All educational institutions, from Kindergarten to university remained closed.

Except for a few occasions, there was great understanding for these measures by Dutch people and they were followed rather strictly. All measures of the intelligent lockdown taken together have led to a steady decline of the contaminations and, as a result, less pressure on the intensive care capacity.

On April 21, 2020 Dutch government announced to partly reopen schools in primary education starting May 11, 2020. Pupils were allowed to go to school for half of their teaching time, but in smaller groups. The other half of the time they were expected to receive emergency remote education. Kindergarten and schools for primary special education reopened fully from that date. Institutions for secondary education and higher education were to partly reopen in the beginning of June. Most institutions will then give priority to learners taking (practical) assessments, in order to prevent as much as possible any impending study delay.

Reflections from the educational landscape

Within a week after the closure on March 15, 2020 most educational institutions had pivoted their education to emergency remote education (in a mixture of synchronous and asynchronous delivery modes). For many teachers, from primary to higher education, it was their first encounter with providing education online. They quickly experienced that different time and group arrangements were needed compared to face-to-face education, e.g. by noticing that attention of learners declined quickly during lecturing without interaction.

As a result, teachers and institutions began to make grateful use of the support sites of national educational ICT- organizations and mutual help on a fairly large scale. In a very short period of time, these websites popped up to guide teachers in remote teaching with tips, tricks and overviews of safe tooling. Both individual institutions and the two Dutch public organizations for Education & ICT, SURF (for higher education) and Kennisnet (for the other sectors) were active in this area.

SURF regularly organized webinars on specific topics, e.g. online proctoring, using OER or alternative methods for assessment. In primary education, several schools arranged for weekly physical lesson packages to be worked through at home, preferably supervised by the parents. Teachers were available online for a daily group instruction and for feedback during the day, providing some structure for the pupils (and their parents).

Dutch Open University (OUNL) developed a website containing guidelines, manuals, tips, and directions for developing, setting up, and supervising online education. Insights and experiences of the OUNL with online education and digital didactics have been brought together and made accessible to everyone involved in the switch to providing education online.

In Kindergarten and primary schools teachers sought virtual contact with their pupils as much as possible on a daily basis. Parents started massively teaching their children at home using commercial online programs like Squla, Basispoort and Junior Einstein.

Because more and more institutions for higher education were counting with a scenario where also the first semester of the academic year 2020-2021 will be online, there was a growing interest of teachers in a more thorough approach, including redesign of (parts of) their lectures to realize a better quality online education and learning. Judging by the questions for more information that reached one of the authors, many teachers have become interested in available Open Educational Resources (OER) as addition to or replacement for the learning materials they were using in their regular teaching.

First experiences

Items in the daily news created a picture of acceptance that there is no other way, but also a growing desire to return to a normal face-to-face situation. A first study in primary and secondary education by Bol (2020) indicates that differences in parental support are driven by the ability to help: parents with a higher education background feel much better able to help their children with schoolwork than low-educated parents. Also, children from privileged backgrounds have more resources (e.g. their own computer) to study at home. Parents also indicate that schools offer more far-reaching education to children in general secondary education than to children in pre-vocational secondary education. There are also clear signs of gender gap: parents feel much better able to support their daughters than their sons.

The national Education Inspectorate (Inspectie van het onderwijs, 2020a) published a monitor for all educational sectors, based on interviews with staff and management of a sample of institutions. From this monitor and a letter to the Parliament from the PO-Raad (the sectoral organisation for primary education), the following issues where staff, teachers, learners and parents in primary and secondary education are struggling with were mentioned:

  • feelings of uncertainty about danger of contamination for or by young children, with the schools in primary education reopening;
  • concerns about pupils falling behind and how to solve that without putting too much pressure on teachers who already did a tremendous job the first months of the Covid-19 crisis (so preferably no shorter summer holidays). More specifically a lack of sufficient digital equipment for learners at home and inability to get into contact with hundreds of learners in less privileged families are mentioned;
  • need for extra attention for children who need specialized (primary) education who often cannot comprehend what is happening.

Several higher education institutions were confronted with concerns from student organizations about privacy and violations of GDPR using online proctoring surveillance in exams. These concerns have even led to questions in Parliament (Tweede Kamer der Staten-Generaal, 2020). In (Inspectie van het onderwijs, 2020a) other issues with regard to vocational and higher education experience are: the inability to continue internships for students, concerns about students in a challenging environment (part-time students or international students), workload for teachers, social isolation among students and the financial consequences for the institution (e.g. because of less enrollments from international students).

Many students in vocational and higher education experienced stress due to the crisis. Anxiety about a delay of their study and financial issues (e.g. because they have lost their job due to the economic depression caused by the pandemic) were among the causes. A survey study from the Dutch Student Union (Crabbendam & Goes, 2020) into experiences with emergency remote education had as main findings:

  • 66% of the students were worried about the consequences of the crisis;
  • 48% of the students in universities of applied sciences and 27% of students at research universities expected study delays (e.g. because practical exams cannot be taken);
  • 42% of the students in universities of applied sciences and 31% of students at research universities experienced the quality of distance teaching as being low. The numbers for those experiencing the quality as high were 23% and 25%.

These findings were based on responses from 427 students of which 53% were from a university of applied sciences and 46% from research universities.

Some groups of students and teachers were directly involved in fighting the pandemic. Nursing students and teachers provided much needed hands-on support in hospitals and houses for caring elderly and vulnerable people. Within a month time a group of students and professors at Delft University of Technology had developed a safe and relatively easy producible ventilator that can be used when a shortage occurs due to the coronavirus pandemic, sharing their documentation open source. 

Lessons learned

There are several lessons learned. Because it was the only option available, the pivot to emergency remote education was accomplished fast and received broad acceptance from both teachers and learners, despite the concerns mentioned earlier. For most teachers – the ‘early’ and ‘late majority’ in terms of Rogers’ theory of diffusion of innovation (Rogers, 2003) – this has been the first comprehensive introduction and experience with online education. E.g. reuse of freely accessible resources (with or without rights of adaptation under conditions prescribed by the open license) has undoubtedly grown considerably because teachers and students will experience the rapid availability of these resources as an added value in the current context.

In (Crabbendam & Goes, 2020), students rate the following aspects as characteristic for good online education: easily accessible teachers, having available the appropriate means and the ability to organise the day yourself. As aspects leading to mediocre online education the following were mentioned: bad internet connections, difficulties in creating an effective study environment at home, missing the social environment with fellow students, insufficient communication from the institution about the situation, online education does not always help to comprehend the content and does not offer sufficient different ways to take education. Students with disabilities experience even more difficulties:54% experienced obstacles against 27% in a normal situation. This group of students therefore needs extra attention in online education.

The 2020 annual report of the Education Inspectorate (Inspectie van het onderwijs, 2020b) outlines the long-term developments and results of education as a whole. Only the foreword refers to the plausible risk that the global pandemic will have far-reaching consequences for education. The report did not yet address this risk, nor did the Ministry’s previous annual reports and multi-year policy plans. Forecasts for the future consisted mainly of extrapolations or trends observed. What this crisis has made clear is that policy will also have to take into account non-linearities because the future is not a simple, not even a sophisticated extrapolation of past trends. Highly improbable events take place. Asymmetric outcomes or Black Swans as Taleb (2008) has baptized them: “I will never get to know the unknown, since, by definition, it is unknown. However, I can always guess how it might affect me, and I should base my decisions around that” (p. 210). 

Suggestions for the future

  1. From the study of (Crabbendam & Goes, 2020), the following suggestions were mentioned for teachers and institutions for higher education:
    • Educational institutions should communicate as clearly as possible about students’ study progress. There must be timely communication about graduation, internships and moving on to subsequent education;
    • Students’ experiences differ. Lecturers and institutions must be more responsive to students’ individual situations;
    • Students with a disability need personal contact just at this moment.
  1. Pandemics and their impact on different education systems must become part of strategic education planning. National education systems need to prepare for the potential long-term consequences, but also to seize the opportunities to change and reposition education and training with a view to sustainable development.
  2. Internationally, countries need to learn from this situation and prepare contingency plans to meet the challenges of the next pandemic. This publication is a good contribution to that end. Partnership and networking will be the key to sharing and learning from each other. UNESCO has an important role to play in this.
  3. How can we ensure that these experiences sustain in a post-corona era and lead to an optimal blend of online and face-to-face education? The key to this lies in determining what added value teachers and learners in a more normalized situation will experience (Schuwer & Janssen, 2018). That added value may then well be different than currently is experienced.
  4. Redesign of education will be necessary, where learning goals, educational activities and assessment are constructively aligned (Biggs, 1996). A promising angle may be a shift to alternative forms of assessment, to avoid dependency on surveillance software.
  5. Also important are concerns about the costs that will be associated with a transition to online distance education, even if only partially. The experience gained by open universities worldwide clearly points in the direction of greater upfront investment, in the creation of materials and courses suitable for distance learning, but also in terms of the professionalization of instructors in the field of digital didactics. One can expect a larger demand for institutional support, so institutions can prepare for this. This may ask for a change in policies to secure this enhanced support. And this in turn will have consequences for the current business and funding models of publicly funded education in the Netherlands.


Biggs, J. (1996). Enhancing teaching through constructive alignment. Higher Education, 32(3), 347-364. https://doi.org/10.1007/bf00138871

Bol, T. (2020). Inequality in homeschooling during the corona crisis in The Netherlands. First results from the LISS panel. https://doi.org/10.31235/osf.io/hf32q

Crabbendam, J. & Goes, D. (2020). Distance education. A study into the experiences of students with distance education in response to the corona crisis (Onderwijs op afstand. Een onderzoek naar de ervaringen van studenten met afstandsonderwijs naar aanleiding van de coronacrisis). LSvB, Utrecht. https://lsvb.nl/wp-content/uploads/2020/05/Rapport-afstandsonderwijs-1-1.pdf

Inspectie van het onderwijs (2020a). Covid-19 monitor. https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwerpen/afstandsonderwijs-tijdens-covid-19

Inspectie van het onderwijs (2020b). De Staat van het Onderwijs 2020. https://www.onderwijsinspectie.nl/documenten/rapporten/2020/04/22/staat-van-het-onderwijs-2020

Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). Simon & Schuster.

Schuwer, R., & Janssen, B. (2018). Adoption of sharing and reuse of open resources by educators in higher education institutions in The Netherlands: A qualitative research of practices, motives, and conditions. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 19(3). https://doi.org/10.19173/irrodl.v19i3.3390

Taleb, N.N. (2008). The Black Swan, the impact of the highly improbable. Penguin, London.

Tweede Kamer der Staten-Generaal (2020). Onderwijs en corona (2020A01750). https://www.tweedekamer.nl/debat_en_vergadering/commissievergaderingen/details?id=2020A01750

World Population Review (2020). Total Population by Country 2020. https://worldpopulationreview.com/countries/

Open Science meets Open Education


On 26 October the Dutch SIG Open Education, together with SURF, the collaborative organisation for ICT in Dutch education and research, organised the seminar Open Science meets Open Education. The goal was to bring the communities of both fields together and explore ways to better cooperate, using each others good practices.

The program consisted of an interview with two institutional policy makers about their ideas and experiences, crash courses on both Open Science and Open Education to inform both communities about the basics of the two fields, speeddates between community members to explore options for cooperation, presentation of a practice and three in-depth sessions on respectively Policy, Quality and Infrastructure.

During the speeddates, findings were reported on paper. These findings and impressions will be used as input for both SURF and the SIG to define follow-up activities for 2019.

My take aways from this seminar

In the past, I have blogged already (here and here) about obvious similarities and differences between these two branches of open. Here my main findings for this seminar.

Role libraries

Many of the participants came from institutional libraries. Historically, they have a key role in supporting publishing of research results (both open and closed). More and more, they are also involved in supporting teachers with sharing and reusing OER (e.g. with their expertise in copyright issues and open licenses). Therefore, for me it is clear that libraries are key partners in realizing a closer cooperation in implementing both Open Science and Open Education within an institution. There are however differences between research universities (where research is considered the main activity, although in theory both research and education should be equally important) and universities of applied sciences (UoAS) (where education is historically the main activity, and practice based research becoming more and more important). The distance between teachers (in research universities) respectively researchers (in UoAS) and the library should be smaller than currently is experienced by several librarians.

Cultural issues

John Doove from SURF made the observation that in research a culture of publishing results, based on peer review, is common practice for a long time already. This has resulted in more formal, top down  organized, support processes. For education, activities to come to more openness, like sharing and reusing OER, are relatively new. These activities are in many cases initiated bottom-up. This creates more flexibility, but also makes it harder to implement in a more formal structure. I support this observation.

Awareness about and willingness for publishing Open Access or publishing research data openly is not common yet. In this sense, both Open Science and Open Education face similar challenges. Experiences and attitudes for sharing in the areas of both science and education could be useful in advancing both Open Science and Open Education. Local institutional activities could be defined to collect these experiences (e.g. by organizing similar seminars as the one from last Friday locally within an institution).


As mentioned in my previous blog on this topic, quality assurance of scientific results is a well-organized process, based on rigid peer review, when it comes to publications. Participants of the seminar made some comments on this.

  • Publishing research data openly, following the FAIR principles (findable, accessible, interoperable and reusable), is relatively new for researchers. Support mechanisms are currently implemented in institutions, but awareness and attitude of researchers for this phenomenon has a comparable level as making education more open by sharing and reusing OER or engage in Open Educational Practices among teachers.
  • Adoption of alternative, more open ways of peer review, are in many cases dependant on disciplines. E.g. peer review of pre-prints like on ArXiv.org, is more and more common in fields like Physics, Mathematics and Computer Science. In these forms of peer review, authors and/or reviewers are not anonymous and the review is openly shared. Realizing similar processes for OER could maybe solve the challenge where teachers hesitate to reuse because of uncertainty on the quality of the OER.
  • Especially in practice based research, the main results can be different from a paper or a data set. An example is creating a software prototype for innovating some production process in IT. In such cases, these results should also be made openly available when financed with public money, e.g. by sharing the code as open source, with sufficient documentation.
  • Attention for FAIR principles on open data can be extended to OER. Adding sufficient metadata is one of the means to realize.


This seminar added to my ideas. For me, it is obvious to join these two communities to advance adoption of both open science and open education. Lessons learned and similar challenges in both fields can accelerate the process of adoption. As mentioned before, SURF and the SIG Open Education will work on activities to support institutions in this endeavour.

A light-hearted illustration: Big Bang Theory

For many years, I am a big fan of the sitcom The Big Bang Theory. One of the nice things I find in this show is informing the audience on recent findings in science.

In one of the episodes (The Troll Manifestation), the principle of peer review of a pre-print is illustrated, when two of the main characters, physicists Sheldon Cooper and Leonard Hofstadter, publish a paper with a revolutionary idea on a pre-print server. It then appears that one of the reviews is rather nasty and insulting, with the reviewer using a nickname.

Finally, the anonymous reviewer appears to be rather famous (for those unfamiliar with this sitcom: he had appeared in the series several times previously to this episode).

Open Education & Open Science: an integrated approach?

Last Friday I was present at the Open Science seminar, organized by the TU Delft as an event in the Open Education Week. The intended audience were the people at the TU Delft, but also some attendants from other institutions (among myself) were present. Through this seminar we were informed about developments in both Open Education and Open Science, in general and more specific at the TU Delft.
After an introduction by Anka Mulder about openness in general, in two presentations the fields of Open Education and Open Science were introduced. A more detailed report about these presentations and the discussions afterwards is made by Pim Bellinga.
The lively discussions between the attendants were based on several dilemmas on both open education and open science. To get an impression of these dilemmas: “If I share my education resources openly, I give away my complete education” and “If anyone can use my measurement data, then I did all the work and had the costs, and someone else might get the success” are two examples.
Afterwards, I was reflecting on the seminar. I had hoped to hear more about cross-overs, examples where approaching open education and open science simultaneously would make a difference that would not be possible when they are considered two separate fields. Obvious examples of cross-overs are Open Access papers becoming OER when used in an educational setting or using MOOCs as a means to collect research data or as a means to disseminate results of research to a wider audience. Examples of the latter two were presented at the seminar. A less obvious example comes from Javiera Atenas and Leo Havemann, using open data as OER.
But (to quote Peggy Lee) “Is that all there is?” Does that justify an integrated approach, e.g. in policy making, at an institution? Reality is still that in many institutions education and research are two separate branches with different processes and different stakeholders. And although some descriptions of Open Science includes OER (example), other do not mention them (as in this interactive example from the website of the European Union, presented at the seminar).
Discussing this with Martijn Ouwehand from the TU Delft, I realized that the dilemmas both fields are facing are similar:

  • Fear of commercial use of openly available resources
  • Fear of free riding
  • Uncertainty about copyright issues
  • Fear of harming your career when involved in openness, because of possible quality flaws. The latter can also be looked at from a broader perspective, where being involved in education is considered harmful for a scientific career. Last week in his inaugural speech, professor Jan-Willem van Groenigen (Wageningen University & Research) pronounced ambitious researchers to minimize educational activities, because these activities do not count when applying for important research grants in the Netherlands (see interview (in Dutch) in the Volkskrant)

Also, the current focus in open education is to go beyond just publishing and reuse resources and have more attention for Open Educational Practices and Open Pedagogy. One way to realize this is to have students performing research activities in projects with stakeholders outside of the institution as a means to acquire certain knowledge and skills: a perfect example of intertwining education and research in an open way. One of the attendants pointed at the phenomenon of Citizen Science, where connections with educational projects under the umbrella of Open Pedagogy seem rather straightforward.
So the cross-over is not only determined by examples like I mentioned (and I am hoping to find out about more types of examples), but also by the dilemmas and comparable challenges both fields are facing and the opportunities that intertwining education and research in an open way can bring. We can learn from each other about how to overcome those challenges and cooperate in realizing the intertwining.
For me, this is sufficient justification for an approach where policy making, creating awareness and activities to adopt openness will be integrated for both research and education, with an open eye for the differences in both fields that also exist. And, by the way, let’s not forget to learn from the field of open source software, with a much longer history than at least OER.

OER-onderdompeling in Krakow

Van 10 t/m 14 april vond in Krakow in Polen een drietal evenementen plaats rondom OER en Open Education. In deze blog een terugblik op deze events en de dingen die me daar het meeste opvielen (naast de mooie en sfeervolle stad die Krakow is).


De week startte op 10 april met een tweedaagse workshop van het Global OER Graduate Network (GO-GN). Dit netwerk, eertijds gestart door Fred Mulder in zijn tijd als UNESCO OER Chairholder, wordt nu gecoördineerd door de OER Research Hub op de OU-UK. Een negental PhD-studenten, afkomstig van over de hele wereld, presenteerden hun onderzoek, kregen feedback van de aanwezigen en zochten naar aanknopingspunten voor onderlinge samenwerking. De slides van hun presentaties zullen successievelijk op de website van GO-GN worden gepubliceerd.
De onderwerpen waren erg divers, variërend van OER Learning Design Guidelines for Brazilian K-12 tot Opening Up Higher Education in Rwanda. Het niveau was van een eerste onderzoeksplan tot resultaten van een bijna afgerond PhD-onderzoek. Overall was het inhoudelijk niveau erg hoog, maar moet er door de meesten nog wel gewerkt worden aan presentatievaardigheden.
>> Overzicht van onderwerpen
>> Presentaties (worden in de komende weken aangevuld)
>> Storify van tweets

Open Education Consortium Global Conference

De week werd vervolgd met de jaarlijkse Global Conference van het Open Education Consortium. Naar schatting 200 deelnemers konden kiezen uit een diversiteit aan presentaties en workshops. Grofweg konden de volgende categorieën worden onderscheiden:

  • Opening up education (op niveau van land of instelling)
  • Communities rondom OER
  • Adoptie van OER en andere vormen van open education
  • Casussen (bij landen of instellingen)
  • Learning design voor OER en MOOC
  • Onderzoek
  • Open policies
  • Open practices

Van de sessies die ik heb gevolgd sprongen voor mij die van John Hilton III en Javiera Atenas eruit in positieve zin. John sprak over recent studies in OER adoption. Hoewel het daar vooral ging over adoptie van Open Textbooks in de US, zijn resultaten te generaliseren naar andere vormen en contexten. Resultaten van zijn research (onder de vlag van de Open Education Group) zijn te vinden op hun website. Het onderwerp van Javiera was (uiteraard) Educating for Social Participation: Open Data as Open Educational Resources. Vooral de mogelijkheid om “echte” data te kunnen gebruiken om vaardigheden als critical thinking en civic engagement aan te leren sprak mij aan. Aanrader: de site schoolofdata.org (met onder meer open cursussen over hoe om te gaan met data).
Zelf gaf ik een presentatie over het onderzoek naar gebruik van OER en MOOC’s in het Nederlands hoger onderwijs dat ik samen met Ben Janssen eind vorig jaar heb uitgevoerd. Hier de sheets.

OER Policy Forum

Parallel aan de laatste dag van de conferentie werd door het Centrum Cyfrowe, in samenwerking met het Open Policy Network, als onderdeel van het EU-project ExplOERer een bijeenkomst gehouden. Het doel was te komen tot een set van aanbevelingen, voortbouwend op een policy document Foundations of OER Strategy Development. In de ochtend werden enkele presentaties gegeven. Voor mij was die van Dominic Orr van het FiBS uit Berlijn What can policy do for innovative educational practice and especially for OER? de meest in het oog springende. Dominic is een van de auteurs van het vorig jaar verschenen OECD rapport Open Educational Resources, a Catalyst for Innovation. In zijn presentatie ging hij echter in op social innovation en de koppeling ervan met open policies. Hij refereert aan een studie uit 2015 Growing a Digital Social Innovation Ecosystem for Europe in opdracht van de Europese Commissie. Die studie onderscheidt 7 fasen voor sociale innovatie, die niet noodzakelijk lineair worden doorlopen, maar spiraalsgewijs naar het begin kan terugkeren. Hij koppelt die fasen met twee strategieën voor policy, met name OER policies:

  • Pull strategie. Uitgangspunt is de motivatie van docenten en lerenden. Activiteiten als presentatie van OER use cases en toekennen van awards voor good practices helpen adoptie van OER te bevorderen. Resources zijn bijvoorbeeld aanbieden van vrijwillig te volgen trainingen voor gebruik van OER, ontwikkeling van een OER infrastructuur en toelaten van experimenten (d.i. tijd daarvoor geven)
  • Push strategie.Uitgangspunt is aanpassen van het raamwerk van voorwaarden voor gedrag van docenten en lerenden. Voorbeelden zijn het reguleren van productie van leermaterialen (OER heeft voorkeur), kwaliteit van leermaterialen (dynamisch en tailored heeft voorkeur) en de evaluatie van leeruitkomsten (competenties heeft de voorkeur)
Samengevat in één figuur die Dominic de omschrijving meegaf OER as a driver of social innovation: allows and promotes new combinations or configurations of social practices 

In de middag werden in subgroepen over key issues voor OER policies gedebatteerd. Doel van deze discussies was input te leveren voor het document van aanbevelingen dat na de workshop werd opgesteld. Ik nam deel aan de subgroep OER repositories and content production, waar met name de ervaringen met Wikiwijs van pas kwamen.
>> Storify van tweets


Zowel de conferentie als het OER policy forum preludeerden al op 2017, het jaar waarin de Cape Town Open Education Declaration 10 jaar bestaat en de Paris OER Declaration 5 jaar. Het komend jaar zal ongetwijfeld worden teruggekeken op wat in die achterliggende periode al is bereikt, maar zal vooral worden vooruitgekeken naar wat er nog moet gebeuren om OER in het bijzonder en Open Education in het algemeen mainstream te maken, zowel op instellingsniveau als rondom open policies op nationaal en internationaal niveau. Dat de volgende Global Conference in 2017 in Kaapstad zal plaatsvinden is daarom geen toeval.

Terugblik op de Open Education Week 2016

(Een verkorte en wat aangepaste versie van deze blogpost is gepubliceerd op SURFspace)
(Op 22 maart is er een update geplaatst met een aanvulling van de statistieken)
Een week na afronding van de jaarlijkse Open Education Week (afgekort tot OEweek) een reflectie op dit fenomeen. Het Open Education Consortium startte hiermee in 2012, dus dit jaar mochten we de vijfde uitgave meemaken. Indertijd geïnspireerd door de al langer bestaande Open Access Week (die jaarlijks in het najaar wordt georganiseerd) is het doel van de Open Education Week (bron):

Open Education Week’s goal is to raise awareness about free and open educational opportunities that exist for everyone, everywhere, right now.

Een centraal informatiepunt is de website openeducationweek.org. Instellingen kunnen daar meldingen maken van activiteiten die in het kader van de OEweek worden georganiseerd en ook projecten en andere bronnen uploaden.
Enkele statistieken:

  • Op de website waren 63 projects & resources gepost, variërend van presentaties van OER-initiatieven tot korte introducties op onderwerpen uit open education. In 2015 waren er 93 van dergelijke resources beschikbaar; een afname van 32%.
  • Er waren 45 lokale events en 66 online events aangemeld bij de organisatie van de OEweek. In 2015 waren er totaal 123 events aangemeld; een afname van 10%.
  • Gedurende de OEweek waren er 635 tweets met de hashtag #openeducationwk (volgens hashtracking.com). Kanttekening: deze tool telt 1500 tweets maximaal (inclusief retweets). Deze grens was terugtellend bereikt op 9 maart 2016.

Omdat het aantal tweets voor 2015 niet bekend is kan geen conclusie worden getrokken over of de belangstelling voor deze week toeneemt of niet. Met name lokale events blijven “onder de radar”. Zo zijn veel van de activiteiten in Nederland en Vlaanderen in dit overzicht niet zichtbaar op de website van de OEWeek.
Jure Cuhalev van het Open Education Consortium stuurde me statistieken uit Google Analytics van webactiviteiten gedurende de OEWeek van 2015 en 2016. Die leerden dat er 40% meer gebruikers en 55% meer pageviews waren in 2016 t.o.v. 2015.
Jure vond twitter statistieken moeilijk te achterhalen en, vanwege spam, ook minder betrouwbaar. Na eerste publicatie van deze blogpost meldde Willem van Valkenburg zich via Twitter:
Dat zou betekenen dat 16% berichten uit Nederland zou komen (238 van de 1500 die hashtracking meldt). Of dat geloofwaardig is betwijfel ik een beetje; het zou het wantrouwen van Jure wel bevestigen als tenminste één van beide statistieken niet correct is.

Eigen ervaringen

Zelf heb ik drie events in Nederland bijgewoond. Op woensdag was ik aanwezig bij de EU High Level Conference “Hoger onderwijs voor de toekomst” (website). Een grote inbreng vanuit Nederland, met name bij de parallelsessies die ik heb gevolgd. De presentatie van Jeff Haywood (University of Edinburgh) vond ik het meest de moeite waard. Onder andere presenteerde hij de 11 aanbevelingen uit een al eerder uitgebrachte studie The Changing Pedagogical Landscapes waarvan hij één van de auteurs was. De onderstaande figuur uit dat rapport (door mij aangepast; zie hierna) is één van de verklaringen waarom beleidsbeslissingen er zolang over doen voordat het het chalk level (zoals Haywood dat noemt) bereikt. Bij iedere stap moeten er win-wins opnieuw worden geformuleerd, zo die er al zijn. In de figuur ontbreken naar mijn mening de pijlen van onder naar boven om te illustreren dat vernieuwing ook een bottom-up aangelegenheid is. In de figuur heb ik die aangegeven met de paarse pijlen.
Donderdag was ik aanwezig bij het seminar, georganiseerd door de TU Delft. Ik hield daar zelf een presentatie over implementatie van OER hergebruik bij Fontys Hogeschool ICT. Tevens nam ik deel aan het levendige, afsluitende debat in Lagerhuisstijl.
Ik sloot de week op vrijdag af met het seminar bij SURF, waarbij de projecten die momenteel onder de stimuleringsregeling worden uitgevoerd enkele tussenresultaten presenteerden. Na de pauze hield de SIG Open Education een netwerkdag met het thema adoptie van open online onderwijs onder de titel “is er leven na de projectsubsidie”. Ik mocht een inleiding geven over adoptiemodellen. Paul Gobee van het LUMC presenteerde een casus waarbij adoptie moeizaam ging. In een brainstorm werden ideeën en activiteiten voorgesteld die hem wellicht een stap verder kunnen brengen in zijn adoptievraagstuk.


Terugkijkend op de events in Nederland kan ik weinig zeggen over de belangstelling voor de online events. Bij de lokaal georganiseerde events was er veel belangstelling in Delft op donderdagmiddag en viel de belangstelling op vrijdag bij SURF mij wat tegen. Van derden hoorde ik mooie geluiden over de eerste sessie van het MOOC café op woensdag. Verder merkte ik dat deze week meer en meer wordt gebruikt om zaken te lanceren. Zo lanceerde de University of Edinburg op maandag een OER policy (hoewel die al eind januari geformuleerd was). In Nederland publiceerde SURF haar rapport over wet- en regelgeving rondom open online onderwijs op dinsdag. Dit rapport kreeg een warme ontvangst, tot een artikel in Trouw aan toe.
Bij de events die ik bijwoonde was het aandeel usual suspects hoog. Voor hen hoeft het doel van deze week, kweken van meer bewustzijn van (on)mogelijkheden van open onderwijs, niet nog eens te worden benadrukt. De eigenlijke doelgroep, de (in termen van Rogers) early majority, zal vooral via de lokale events worden bereikt. Ik ben daarom wel benieuwd naar de ervaringen daarin.
Uiteindelijk zou in deze week de grond vruchtbaar moeten zijn gemaakt en zaadjes moeten zijn geplant bij instellingen die uiteindelijk moeten uitgroeien naar meer activiteiten op het gebied van open online onderwijs. De tijd zal leren of dat gelukt is.

Open Education Information Center

Tijdens de afgelopen zomervakantie is de eerste versie van het Open Education Information Center (OEIC) van het Open Education Consortium gepubliceerd. Het doel van het OEIC is antwoord te verschaffen op allerlei vragen die bij het bezig zijn met Open Education naar boven kunnen komen. Het vervangt de Toolkit die eerder vanaf die website toegankelijk was, maar die sterk verouderd was.
Bij de opzet van het OEIC is ervoor gekozen om vijf ingangen te kiezen:

  • Staf (docenten, ondersteuners) (Faculty)
  • Studenten
  • Administrator
  • Onderzoekers
  • Beleidsmakers

Bij iedere categorie zijn vragen verzameld vanuit de praktijk. Deze vragen zijn binnen de categorie ingedeeld in clusters. Een voorbeeld van zo’n cluster is Using OERs in my classroom in de categorie Faculty. Het antwoord bij iedere vraag bestaat uit een korte tekst en verwijzingen naar bronnen (meestal websites) met een uitgebreidere toelichting.
Deze vraagbaak zal voortdurend worden aangevuld met nieuwe vragen. Iedere gebruiker kan eigen vragen indienen via een Submit Info button op de startpagina van het OEIC. Dat gaat nu nog via e-mail, maar het is de bedoeling hier een webformulier achter te plaatsen.
Behalve vragen indienen kunnen ook opmerkingen over antwoorden en suggesties voor bronnen bij bestaande vragen worden voorgesteld. Bij iedere vraag is ook een item gemaakt in een Community Forum. Gebruikers kunnen hun opmerkingen bij een vraag ook daar achterlaten. Zoals bij veel van dergelijke communities is er nog weinig activiteit daar. Een grotere bekendheid van het OEIC, resulterend in meer traffic, is voorwaardelijk voor meer community activiteit.
Vorig jaar hebben Bert Frissen (Avans, maar inmiddels pensionado), Pierre Gorissen (HAN) en ondergetekende een opzet beschreven voor functies die een dergelijke informatiesite beter toegankelijk zouden maken voor iedere belangstellende, met name voor docenten die bij adoptie van OER problemen ondervinden. Het OEIC beschouw ik als een eerste aanzet van implementatie van dat idee. Wat mij betreft zou een eerste uitbreiding bestaan uit het categoriseren van de bronnen waarnaar verwezen wordt in vereist kennisniveau van het betreffende onderwerp om de bron nuttig te laten zijn (bijvoorbeeld geen of weinig kennis vereist – gemiddelde kennis vereist – veel kennis vereist). Tevens zou de ingang naar te onderscheiden aspecten die nu deels in de clusters is terug te vinden wellicht moeten worden verfijnd.
Het Open Education Consortium heeft mij gevraagd de verdere uitbouw van het OEIC aan te sturen. Ik heb volmondig ja hierop gezegd omdat ik een one-stop-shop waar iedereen met belangstelling voor Open Education terecht kan uiterst waardevol vind voor adoptie van Open Education.
Ik ben erg benieuwd naar ervaringen die gebruikers met deze site hebben. Schroom niet die te delen met het Open Education Consortium en, indien u tevreden bent, maak reclame voor deze site in uw netwerk. Gebruik en participatie in het forum is voor iedereen; je hoeft dus geen lid te zijn van het Open Education Consortium (hoewel ik lidmaatschap wel wil bepleiten, maar dat is een ander verhaal).

Open jouw opvatting over openheid

Gisteren woonde ik het seminar over MOOC research bij, uitstekend georganiseerd door de VOR, divisies ICT en HO. Over de presentatie die ik daar heb gehouden heb ik gisteren al een blogpost geschreven (slides presentatie).
Tijdens dat symposium werd me weer eens duidelijk dat bij open onderwijs de termen zeer slecht gedefinieerd zijn. Bij de sprekers die de moeite namen te omschrijven wat ze onder het begrip MOOC verstaan kwamen drie opvattingen naar voren:

  1. Een MOOC is een digitale cursus, online aangeboden, met massive deelname, met gratis toegang en de leermaterialen gedeeld onder een open licentie.
  2. Een MOOC is een digitale cursus, online aangeboden, met massive deelname, met gratis toegang (maar leermaterialen niet per se beschikbaar onder een open licentie).
  3. Een MOOC is een digitale cursus, online aangeboden, met 25-700 deelnemers, geen gratis toegang, waarbij deelnemers soms vrije inschrijving hebben en soms in cohorten vanuit één organisatie deelnemen. De spreker noemde deze MOOC een Corporate MOOC.

De lezing waarbij de laatstgenoemde opvatting werd gebruikt was getiteld High completion corporate MOOCs. Gegeven de aandacht voor completion rates binnen MOOC´s is het mooi te vernemen wat ervoor kan zorgen dat deze omhoog gaan. Om de waarde van de findings uit deze presentatie te kunnen beoordelen op geschiktheid voor de eigen situatie is de beschrijving van de door de spreker gebruikte opvatting van een MOOC dan wel essentieel, met name omdat het sterk afwijkt van de beide andere gebruikte opvattingen.
Ook het verschil in opvatting over openheid in een MOOC (het verschil tussen opvatting 1 en opvatting 2) heeft gevolgen. Te verwachten valt dat onderzoek naar omstandigheden waarin herbruikbaarheid van MOOC´s vruchtbaar kan zijn bij opvatting 1 andere resultaten zal geven dan bij opvatting 2.
Eerder dit jaar is er via de sociale media al eens gediscussieerd over te gebruiken terminologie (zie hier en hier). SURF heeft onlangs een eerste versie van een begrippenkader online onderwijs uitgebracht, waarin ook open vormen van online onderwijs worden beschreven.
Dat laatste document is een goede aanzet om te komen tot standaardisatie van begrippen, maar ik denk ook dat veel begrippen al teveel zijn ingeburgerd om daarbij tot één gedeelde en gebruikte opvatting te komen. Ook wereldwijd is de status quo nu eenmaal niet anders.
Op zich valt met deze situatie goed te leven. In veel omstandigheden zal het voor de discussie niet zoveel uitmaken of je bijvoorbeeld bij een MOOC wel of niet leermaterialen verwacht met een open licentie, of als je open onderwijs alleen in de klassieke opvatting opvat. Maar daar waar het wel uitmaakt moeten we in staat zijn om a. te herkennen dat het uitmaakt en b. de door jou gebruikte terminologie te communiceren. Als dan blijkt dat er verschillende opvattingen bestaan is dat de winst die je behaalt: het is vaak niet nodig om tot één gemeenschappelijke opvatting te komen, maar je bent wel in staat om de gevolgen van de verschillen in opvatting te kunnen inschatten. Het eerder genoemde SURF document kan het startpunt zijn voor eenieder om zijn of haar eigen begrippenkader op te bouwen.
Bij bijeenkomsten waar researchresultaten uitgewisseld worden zou een dergelijke communicatie echter een verplicht nummer moeten zijn, zodat de waarde van de resultaten door iedere aanwezige binnen het eigen framework van begrippen kan worden ingeschat.

Rapport Preparing for the Digital University

Deze week verscheen het rapport Preparing for the Digital University, gemaakt in opdracht van en gefinancierd door de Bill and Melissa Gates Foundation. Een van de hoofdauteurs is George Siemens, executive director van het  Learning Innovation and Networked Knowledge Research Lab aan de University of Arlington in Texas. Hij was in 2008, samen met Stephen Downes, de founding father van de eerste MOOC die er gegeven werd (CK08). Verderop in deze blogpost kom ik hierop terug.
Het rapport is het laatste resultaat van het bredere MOOC Research Initiative (MRI). Dit initiatief beoogt  to explore the potential of MOOCs to extend access to postsecondary credentials through more personalized, more affordable pathways.
De subtitel van het rapport luidt: a review of the history and current state of distance, blended, and online learning. Op deze wijze beogen de auteurs een overzicht te geven van de wetenschappelijke onderzoeken die er tot nu toe hebben plaatsgevonden en die van nut kunnen zijn voor verdere ontwikkeling van MOOC’s en digitaal leren.
Het rapport kent de volgende hoofdstukken

  • The history and state of Distance Education. Uit de door hen bestudeerde research literatuur concluderen ze dat “distance education, when properly planned, designed, and supported by the appropriate mix of technology and pedagogy, is equivalent to, or in certain scenarios more effective than, traditional face-to-face classroom instruction. This highlights the importance of instructional design and the active role of institutions play in providing support structures for instructors and learners.” (accentuering door mij aangebracht). Dit omschrijven ze wat uitgebreider in negen observaties over o.a. studenttevredenheid en kwaliteit van research op dit terrein.
  • The history and state of Blended Learning. Ze omschrijven Blended learning (BL) als een mix van traditioneel face2face onderwijs en online leren. Persoonlijk vind ik dat hier wat snel over het verschil tussen onderwijs en leren wordt heengestapt. Hun conclusie: “The findings suggest that advances in technology have fueled the development of BL from a grassroots practice to an emerging research field. The implementation of BL practices by including both online and f2f modes of delivery positively influence student performance, making BL an attractive educational provision. At present, the field of BL is still dependent on the modes of delivery it is derived from, drawing heavily on OL in both theory and in practice. The field of BL is a dynamically changing area, and much of the critique of the existing research noted here is likely to be rapidly addressed in future work. That being said, a critical overview of the field suggests that it can further mature by adopting a digital learning perspective in its own activities.”
  • The history and state of Online Learning. Hun conclusie: “Except for showing no significant difference in effectiveness of online learning compared to traditional face-to-face settings, the studies within the first theme (RS: comparison of online learning with the traditional classroomalso provided directions for further research, necessary to better understand what practices work best in online settings. Our findings further indicate that contemporary research into online learning almost univocally agrees that structured online discussions with clear guidelines and expectations, well-designed courses with interactive content and flexible deadlines, and continuous instructor involvement that includes the provision of individualized, timely, and formative feedback are the most promising approaches to fostering learning in online environments. However, this also implies a more complex role for the instructor in online settings, and a need for research on instructional strategies that would allow for the development of student self-regulatory skills.” (accentuering door mij aangebracht). Deze conclusie geeft inzicht in de eisen die je aan een online leeromgeving mag stellen, maar lijken me ook nogal vanzelfsprekend. Het illustreert wel de complexiteit van het aanbieden van online leren.
  • The history and state of Credentialling and Assessment. Gegeven het eerder beschreven doel van het MRI is dit een logisch onderdeel van deze studie. In hun studie wijzen ze o.a. op het grote verschil tussen Europa en de US op dit gebied: Europa heeft een Bologna accoord en het daaruit ontstane ECTS systeem. Dat geeft een solide basis voor breder erkennen van elders behaalde studiepunten. Hun conclusie luidt dat in de laatste 20 jaar er een spanning is ontstaan tussen enerzijds de wens naar standaardisatie van hoe credentialsmoeten worden gemeten en anderzijds de vele mogelijkheden die er zijn ontstaan om deze standaardisatie te realiseren. De voornaamste onderzoeksgebieden die zij onderkennen zijn:
    • student engagement and learning success,
    • MOOC design and curriculum,
    • self-regulated learning and social learning,
    • social network analysis and networked learning, and
    • motivation, attitude and success criteria

In hun voorwoord trekken de auteurs al de volgende conclusie:

During the process of completing this report, it became clear to us that a society or academic organization is required to facilitate the advancement and adoption of digital learning research. Important areas in need of exploration include faculty development, organizational change, innovative practices and new institutional models, effectiveness of teaching and learning activities, the student experience, increasing success for all students, and state and provincial policies, strategies, and funding models.

Ofwel: veel activiteiten op diverse gebieden zijn nodig om de verdere ontwikkeling van digitaal leren (al dan niet met MOOC’s) effectief te laten zijn. Wie of wat daarbij het voortouw zou moeten nemen is niet aan te geven, maar gezien de omvang en breedheid van activiteiten denk ik dat nog meer samenwerking, tussen instellingen, tussen instellingen en overheden, nationaal en internationaal, onderzoek én implementatie, noodzakelijk is.
Na het verschijnen van dit rapport verscheen er stevige kritiek van Stephen Downes op de opzet en de gebruikte onderzoeksmethode. Zoals in mijn inleiding al aangegeven waren ze partner in crime in 2008. “This is a really bad study” waren de woorden van Downes. Dit leidde tot een serie blogposts van Downes en Siemens met woord en weerwoord die tot op dit moment loopt en ongetwijfeld nog zal worden voortgezet met nu Siemens aan zet. De discussie spitst zich toe op de volledigheid van de literatuurstudie, onvoldoende onderbouwen van evidence en onvoldoende aandacht geven (in de ogen van Downes) aan de ontwikkelingen, waarvan hij en Siemens aan de wieg stonden. In chronologische volgorde:


Global meeting Open Education Consortium 2015

Van 22 t/m 24 april werd in het wonderschone Banff in Canada de jaarlijkse Global meeting van het Open Education Consortium (OEC) gehouden.
Voorafgaand aan deze meeting hield het Global OER Graduate Network (GO-GN) haar inmiddels 4e tweedaagse seminar. Twaalf PhD-onderzoekers presenteerden daar hun research plan (de nieuwkomers) danwel resultaten van hun onderzoek (de gevorderden). Voor de gevorderden was het een repetitie voor de presentatie die ze tijdens het congres in een speciale research track moesten geven. Alle onderzoekers kregen feedback van hun peers en de aanwezige supervisors van UNED, OU-UK, Fred Mulder en ondergetekende. Een diversiteit aan nationaliteiten (Spanje, Portugal, Nederland, Griekenland, India, China, Frankrijk, Zuid-Afrika en Israel) en onderwerpen (van Ecosystems for OER in Healthcare tot Recommendations on formative assessment and feedback practices for stronger engagement in MOOCs) passeerden de revue. De bij het congres aanwezige UNESCO OER hoogleraren gaven op de tweede dag acte de presence voor een open discussie over open en OER met de aanwezigen.
>> Slides GO-GN seminar
>> Geselecteerde papers in special issue Openpraxis
Omdat ik tijdens het congres niet alle presentaties kon volgen kreeg ik geen goed beeld van wat de overall thema’s waren die er speelden. Ik heb daarom de abstracts die op de website gepubliceerd zijn geanalyseerd. Dat gaf het volgende beeld.

Presentaties naar thema

De 97 presentaties van het congres waren in een aantal categorieën ingedeeld. De volgende figuur geeft het aantal presentaties per categorie.

Presentaties naar afkomst

De volgende figuur geeft het aantal presentaties, verdeeld naar continent. Omdat drie presentaties auteurs uit twee landen had komt het aantal drie hoger uit dan hiervoor.

Opvallend hier is het relatief grote aantal presentaties uit Afrika. Het merendeel daarvan was afkomstig van het ROER4D project.

OER, MOOC of allebei?

Afgaand op de titel en de abstracts van de presentaties gaf dit het volgende beeld

Trefwoord →


OER (incl. OCW en open textbooks)

MOOC OER & MOOC Open Education (incl. Open Educational Practices)

Geen van deze begrippen







Evidence of impact














Pedagogy & Design





Research track ROER4D & GO-GN










Uit dit overzicht blijkt het relatief grote aantal presentaties over OER ten opzichte van MOOC’s. Mocht uit de overstelpende aandacht voor MOOC’s in de afgelopen jaren worden geconcludeerd dat OER een gepasseerd station is, dan leert deze conferentie wel anders.

Aantallen per thema

Analyse van de abstracts gaf een beeld van de belangrijkste thema’s die in de presentaties aan bod kwamen. Er was een duidelijke top-4:



Adoptie van OER (hindernissen, aanpak)


Open policy (mapping projects, effecten, aanpak, zowel op nationaal als op instellingsniveau)


Toepassingen van open learning


Support voor (her)gebruik van OER


Opvallend was het gering aantal presentaties over meer maatwerk leren (4) en learning analytics (2). Met name dat laatste viel op, omdat dit in 2014 bij de OEGlobal een veelbesproken thema was in de presentaties.
Nynke Bos van de UvA heeft over dit congres een impressie geschreven met aandacht voor wat OER voor onderwijs kan betekenen.
Naast mijn betrokkenheid bij het GO-GN seminar ben ik ook actief geweest in twee workshops. Samen met o.a. Willem van Valkenburg en Martijn Ouwehand van de TU Delft verzorgden we een introductie in Open Education voor leden van het OEC die nog weinig ervaring hebben met projecten in die sfeer. Tevens verzorgde ik een workshop rondom het binnenkort te lanceren Information Center (IC) van het OEC. Dit IC moet een vraagbaak worden voor iedereen die informatie zoekt over Open Education. Binnen mijn lectoraat is dit ook één van de hulpmiddelen die ik wil ontwikkelen om docenten die met OER aan de slag gaan te kunnen ondersteunen bij problemen. Mede daarom ben ik voorzitter van de werkgroep binnen het OEC die dit moet gaan realiseren.

Is een SPOC open? The sequel

Wilfred Rubens heeft in zijn blog uitgebreid gereageerd op mijn vorige blogpost over de openheid van een SPOC. Hier mijn reactie.
Ik denk dat we het op veel punten eens zijn, maar er blijven bij mij wel wat vragen over naar aanleiding van jouw reactie. Hier puntsgewijs.
De term SPOC gebruiken om mee te liften is helaas een feit in sommige situaties. Maar dat gebeurt ook met MOOC’s. Ik heb aanbod gezien onder die term die nog niet eens vrije (gratis) toegang had. Behalve de marketingreden die jij noemt is dat ook (zoals ik eerder al opmerkte) een gevolg van het slecht gedefinieerd zijn én de vele opvattingen die er over “open” bestaan. De term om die reden niet gebruiken (zoals Willem van Valkenburg ook suggereert) is wel erg radicaal (dat gebeurt ook niet met MOOC’s ondanks het misbruik van die naam). Ik heb overigens net zoveel moeite met het gebruik van de term in de situaties die jij schetst waar de vrije toegang er niet eens is (in mijn kenmerken voor open staat die ook niet voor niets als een apart onderscheidend kenmerk).
Een nieuwe term voor open SPOC’s verzinnen (Willem suggereerde openSPOC; ik dacht aan SPOOC) zal de duidelijkheid niet echt verhogen. “Open course” vind ik echter weer te algemeen (los van het feit dat het je niet ontslaat van de plicht ook dit begrip goed te omschrijven). Ik denk dat velen daar het onderscheid tussen wat bekend staat als “open courseware” en “open course” niet zullen maken (zie bijvoorbeeld de omschrijving van het open course aanbod van Yale). Zoals je al opmerkt: een cursus volgen (onderwijs krijgen) is meer dan alleen de content bekijken (cf wat het 5COE-model ook aangeeft). (Een terzijde: jouw opmerking “‘vroeger’ noemden we deze cursussen open courseware” is onwaar: het onder een open licentie beschikbaar gestelde cursusmateriaal kreeg en krijgt nog steeds die benaming; de totale cursus, dus inclusief de services en onderwijsinspanning is nooit open courseware genoemd). Zelf de term niet gebruiken voorkomt niet dat de term wel in zwang is. Al bij voorbaat SPOC’s uitsluiten wanneer het over open onderwijs gaat (de inhoud van de tweet waarmee deze discussie startte) miskent initiatieven zoals die van de Universiteit Leiden die ook onder die noemer worden gepresenteerd.
Mede door de opmerkingen van jou en Pierre Gorissen merk ik dat ik zelf nog worstel met het “tenminste één” deel van mijn opvatting over open. In mijn eigen blog gaf ik al aan wellicht nog een kenmerk te moeten toevoegen (toegang verlenen (al dan niet in beperkte vorm) aan belangstellenden die niet geregistreerd staan als student bij de aanbiedende instelling). Pierre en jij schetsen situaties die ik ook niet als open zou bestempelen, ondanks dat het strikt genomen wel aan mijn opvatting zou voldoen. Wellicht dat een aantal kenmerken zwaarder weegt dan andere kenmerken? (Ook hier een terzijde: onder “open toegang” versta ik “geen eisen aan vooropleiding” en niet “vrij beschikbare toegang”; ik weet niet zeker of jij dat ook voor ogen had in jouw voorbeeld, maar dat doet er voor jouw argumentatie verder ook niet toe). Daarnaast maakte Darco Jansen ook erg zinnige opmerkingen die ergens in mijn opvatting een plaatsje moet krijgen. Ik worstel nog even verder (maar emergo ;-)).
Juist vanwege de vele opvattingen die er over “open” bestaan en het slecht gedefinieerd zijn van termen zou daarom steeds in specifieke situaties de dialoog moeten gaan over verduidelijking, startend vanuit je eigen opvatting over open en alle terminologie er omheen. Bij mij zou een dialoog dan uitgaan van de opvattingen uit het 5COE-model en de 5R. De dialoog zou dan gaan over of en zo ja welke vormen van openheid welke voordelen kunnen hebben in de specifieke situatie. Bij jou zou wellicht een ander model jouw startpunt zijn. Dat geeft ook niet, zolang die opvattingen open (;-)) gedeeld kunnen worden en (nog veel belangrijker) duidelijk(er) wordt wanneer welke vormen van openheid wel en welke niet een toegevoegde waarde hebben. Ik denk dat we daarmee de open beweging en de invloed ervan op de kwaliteit van het onderwijs echt verder helpen.
Deze aanpak lost de jungle aan termen en bijbehorend misbruik in de media niet op, maar draagt hopelijk wel bij aan een kritische houding tegen deze termen door bewustwording bij stakeholders, waardoor de merites van deze innovaties ook duidelijk worden.