Leerlijnen in Wikiwijs

Sinds de laatste blogpost is er op OER-gebied veel gebeurd. Ik zal hier na de mediastilte van de afgelopen maanden in de komende tijd weer regelmatig over berichten. Netwerk Open Hogeschool, het OERNed onderzoek, ShareTEC en Wikiwijs. Deze post gaat over leerlijnen in Wikiwijs, het onderwerp wat mij het meeste heeft beziggehouden.
SLO (stichting LeerplanOntwikkeling) heeft de volgende definitie aan leerlijnen gegeven (bij mijn weten de eerste, maar ik heb daar geen diepgaand onderzoek naar gedaan): “Een leerlijn is een beredeneerde opbouw van tussendoelen en inhouden naar een einddoel”. Laat nog veel ruimte over voor interpretatie (zoals “waar eindigt een lessenreeks en begint een leerlijn?”), maar is zeker werkbaar voor het doel waarvoor ik het binnen Wikiwijs wil gebruiken: het aanbrengen van een ordening in de “bak” met leermaterialen.
De problematiek speelt met name in het PO, VO en (in iets mindere mate) het MBO. De overheid heeft op een globaal niveau kerndoelen voor ieder vak geformuleerd en de taak van een docent is de leerlingen een zodanig programma voor te schotelen dat uiteindelijk alle kerndoelen behaald zijn. Voor de meeste docenten biedt de commerciële methode daarvoor voldoende garantie. Wanneer echter substantiële delen van zo’n methode vervangen gaat worden door eigen gemaakt of gearrangeerd leermateriaal, dan moet “iets” de docent de zekerheid geven dat ook dan de kerndoelen gedekt zijn. Die zekerheid moet een leerlijn bieden. Bij een leerlijn worden de kerndoelen vertaald in hele concrete leerdoelen (vaak tot op lesniveau) en worden te behandelen begrippen aan die leerdoelen gekoppeld. Door vervolgens aanwezig leermateriaal te oormerken (metadateren) met welke leerdoelen en begrippen behandeld worden wordt het voor een docent duidelijk hoe het leermateriaal past in een programma.
Er spelen veel onderwijskundige issues bij het samenstellen van een leerlijn, zoals de visie op onderwijs, de werkvormen en de didactiek. Om als informatiekundige grip op de problematiek te krijgen heb ik het geheel vertaald (“platgeslagen”?) in een datastructuur. Met behulp van een “good old” Entity-Relationship Diagram ziet het er dan als volgt uit (waarbij een pijl een 1:n (pijlpunt:pijlstaart) relatie weergeeft):

Concreet komt het er nu op neer de waardenlijsten (vocabulaires) die voor een vak op een niveau (bv. HAVO onderbouw) bij de leerdoelen, begrippen en de combinatie leerdoel/begrip horen op te leveren. Dat is het minimale instrumentarium dat nodig is om vervolgens waarden uit die waardenlijsten te koppelen aan aanwezige leermaterialen. De komende maanden is gepland dat voor een aantal vakken te gaan doen zodat in september de eerste leerlijnen, gevuld met leermaterialen, zichtbaar zullen zijn.