Wikiwijs en CPB

Hoewel het idee voor Wikiwijs pas eind 2008 door minister Plasterk wereldkundig werd gemaakt, waren er al eerder plannen in die richting. In dat kader werd een aanvraag ingediend voor realisatie van dat plan mbv FES-gelden. Het Centraal Planbureau heeft toen alle projecten die waren ingediend, beoordeeld. Het resultaat daarvan is te vinden in een rapport dat in april 2009 is gepubliceerd en hier te vinden (verwijzing opent in een nieuw venster). Nu inmiddels de testversie van Wikiwijs gelanceerd is, is het wel aardig eens terug te kijken naar het toenmalige negatieve advies van de CPB en na te gaan of de argumenten die toen golden, in het huidige Wikiwijs nog steeds geldig zijn.
Allereerst over de besteding van de gelden. In de beoordeling werd dit omschreven als “Het grootste gedeelte van de FES-aanvraag is
bestemd voor het afkopen van de auteursrechten van bestaand digitaal lesmateriaal”. Dit zou een marktverstoring veroorzaken. Actueel is een uitgangspunt van Wikiwijs dat niet wordt betaald voor content en licenties van software niet worden afgekocht.
Ook de effectiviteit wordt negatief beoordeeld. In de termen van het oordeel “Ten eerste is het beoogde verlagende effect op het lerarentekort niet evident.”. Een terecht oordeel, omdat m.i. dat verband er helemaal niet is. Hoogstens in hele indirecte zin wanneer een redenering wordt gevolgd waarbij aantrekkelijker maken van het vak van docent zou leiden tot meer instroom bij lerarenopleidingen en een aspect van die aantrekkelijkheid is dat docenten door toepassen van digitaal leermateriaal meer plezier gaan beleven in hun vak. Dat laatste wordt wel bevestigd door een onderzoek dat onlangs in de VS plaatsvond en waarvan ik de link naar de resultaten even niet beschikbaar heb. Die houdt u nog tegoed van me. Verder wordt opgemerkt in het oordeel “Ten tweede roept dit project de vraag op of het voldoende kwalitatief hoogwaardig
lesmateriaal gaat opleveren”, onderbouwd met verwijzingen naar een ervaring in Engeland en studies naar effecten van digitaal leermateriaal op leerprestaties. In Wikiwijs is van meet af aan gemikt op grote betrokkenheid van het veld. De grote uitdaging van Wikiwijs zal worden zo spoedig mogelijk het veld zich eigenaar laten voelen van Wikiwijs. Activiteiten en maatregelen op dat aspect zijn bijvoorbeeld de site www.wikiwijsinhetonderwijs.nl, een gebruikersadviesgroep die vergaand mede de richting van ontwikkeling van Wikiwijs bepaalt en met name bemensd door docenten en veel aandacht voor communityvorming rondom de leermiddelen in Wikiwijs. Met daarnaast de aandacht voor professionalisering van docenten op ontwikkeling en gebruik van digitale leermiddelen zou dit moeten leiden tot het beoogde “Wiki-gewijze” effect waar digitale leermiddelen worden ontwikkeld en doorontwikkeld door de community, waarbij de kwaliteit steeds hoger wordt.
De ongunstige beoordeling van de efficiëntie tenslotte wordt met name onderbouwd door de plannen digitaal materiaal aan te kopen. Zoals eerder is opgemerkt is dat binnen Wikiwijs niet aan de orde.
Een reis terug in de tijd zou in dit kader wel aardig zijn. Hoe zou het voorstel zijn beoordeeld als daarin alle inmiddels opgedane ervaringen en meningen verwerkt zouden zijn. Anderszins is de negatieve beoordeling natuurlijk ook van invloed geweest bij het vormgeven van de huidige plannen. In die zin is er natuurlijk sprake van een leereffect. Of, om in de termen van JC te spreken, “Elk nadeel hep zijn voordeel”.