Afgelopen dinsdag was er een persbericht waarin Ronald Plasterk zijn Wikiwijs-project aankondigde. In dit project beoogt hij docenten in het voortgezet onderwijs eigen (digitaal) lesmateriaal te laten (door)ontwikkelen en hij hoopt op hergebruik daarvan door andere docenten. Dit zou deels moeten worden betaald uit de fondsen die voor de gratis schoolboeken verstrekking beschikbaar zijn.
Dit idee sluit aan bij de ideeën die Fred Mulder, Darco Jansen en ondergetekende eerder dit jaar in een opiniestuk al hebben verwoord. Het is daarom niet verwonderlijk dat achter de schermen we al in gesprek zijn met het ministerie om in de implementatie van dit project een rol te gaan vervullen. Welke die rol zal zijn is momenteel nog niet duidelijk, maar dat we een rol hebben wel. De komende weken zal hierover verder worden gepraat.
Een mooie ontwikkeling waar we de ervaringen die we met OpenER hebben opgedaan maar ook de ervaringen die we nu opdoen met het verzamelen en (begin 2009) publiceren van open methodes en de ervaringen die we komend jaar in vraagsturingsprojecten van het RdMC zullen opdoen rondom al bestaande repositories van leermateriaal (op vraag van betrokkenen) goed kunnen gebruiken.
Zie hieronder een opname van Ronald Plasterk bij Pauw en Witteman op de dag dat hij het Wikiwijsproject aankondigde. Op moment 13:58 in de video begint dat item.

Naast de open cursussen die op de OpenER-site staan en de nieuwe Spinozareeks bezit de Open Universiteit nog veel meer open materiaal. Een deel van dat materiaal wordt bij het Ruud de Moorcentrum vervaardigd. Bij vervaardiging ervan is (nog?) geen rekening gehouden met publiceren onder een open licentie (bijvoorbeeld bij de overname van teksten en afbeeldingen van derden). Een voorzichtige inschatting van mij is dat inventarisatie daarvan en dan overgaan op het open publiceren niet zo’n helse taak is. Metadateren van het materiaal zal dan nog de grootste inspanning zijn.
Een andere repository met voornamelijk Engelstalig materiaal is DSpace. In deze repository staan allerlei bronnen, zoals Master Thesises, proefschriften, presentaties, onderzoeksrapporten en open source software. Het meeste is afkomstig van CELSTEC, maar de faculteit Psychologie is nu ook begonnen met het publiceren van bronnen in DSpace. De bronnen stralen voornamelijk de kwaliteit van OUNL als onderzoeksinstituut uit en dat is voor de reputatie weer goed. Vanuit OpenER is nu een verwijzing aangebracht naar DSpace, zodat bezoekers van de site (die voor 50% een HBO- of academisch niveau hebben) ook kunnen kennisnemen van die kant van de OUNL.

De Spinozapremie is een prijs die jaarlijks aan 3 a 4 wetenschappers wordt toegekend. Het wordt ook wel de Nederlandse Nobelprijs genoemd. Om het gedachtengoed van deze eminente wetenschappers uit Nederland bekender te laten worden is als spin off van OpenER de Spinozareeks opgezet.
Op 19 november, bij de uitreiking van de Spinozaprijzen voor 2008, is de site geïntroduceerd. Momenteel staat er 1 cursus op rond het werk van de letterkundige Frits van Oostrom, die onlangs afscheid heeft genomen als president van de KNAW. Cursusauteur is Jaap van Marle. Tevens is er een korte cursus over Spinoza beschikbaar.
In januari wordt een cursus logica rondom Spinozawinnaar en oud-OU auteur Johan van Benthem gepubliceerd. Dit alles nog gefinancierd uit het OpenER-budget. Het resultaat is te zien op www.spinoza.ou.nl.

Om een goed beeld te krijgen van welke richting de Open Universiteit kan uitgaan met gebruik van open content is een taskforce opgericht onder leiding van Rob Koper. Deze taskforce zal in de week van 10 november bij elkaar zitten om de kansen die open content kan bieden te analyseren en scenario’s te schetsen voor hoe die kansen ook rendabel kunnen worden benut. Dit zal leiden tot een document dat medio november in het instellingsberaad zal worden besproken.
In voorbereiding op deze week heb ik de afgelopen tijd enkele gesprekken gehad met andere instituten om hun ervaringen en ideeën hieromtrent te vernemen. Naast de Britse OU sprak ik ook met de vice-rector van de Turkse Anadolou universiteit. Deze OU telt 1.300.000 studenten (!) en alleen dat aantal levert al voldoende resources om in principe al hun materiaal open te zetten (iets waarmee ze een aanvang hebben gemaakt begin 2008). Dat genereert ook vraag naar allerlei services waarbij ze niet schromen om die services ook te leveren wanneer het een niet-academisch niveau betreft. Voorbeeld: open publiceren van content voor nascholingen van servicemonteurs voor Ford, zodat die dat deels plaats- en tijdsonafhankelijk kunnen doen. Moeten wij ook die verbreding gaan zoeken?
Tenslotte een priveverzoek. Jongste zoon Wouter is genomineerd voor de sport aanmoedigingsprijs van de gemeente Venlo 2008. Er kan gestemd worden op hem. Ga naar http://www.glans.nl/sportgalaVenlo en stem links op hem. Alvast veel dank!

Na een periode van radiostilte weer een hervatten van regelmatige berichtgeving rondom OpenER.
Een korte update van wat er de afgelopen maanden is gebeurd. Het project is op 1 juli officieel geëindigd. Op 3 juli heeft het CvB besloten OpenER in zijn huidige vorm voort te zetten. De site zal worden uitgebreid met een aantal cursussen en in november zal een nieuwe loot aan de OpenER-site worden toegevoegd. Daarover meer in een van de volgende berichten.
Op 11 september zijn in het studiecentrum Den Haag de resultaten gepresenteerd voor een van de projectsubsidieverschaffers, de Projectdirectie Leren & Werken. Het bijbehorende rapport kan hier worden gedownload (verwijzing opent in een nieuw venster).
De komende maanden zullen we gaan bekijken hoe OpenER wat meer in de OU gesettled kan worden. Een van de natuurlijke partners daarbij lijkt het Ruud de Moorcentrum te zijn. Immers, de producten die zij maken zijn open voor de doelgroep (docenten in Nederland) en issues waar het RdMC nu aan werkt (zoals bijdragen aan producten door docenten in het kader van hun professionalisering) hebben veel relaties met issues waar de Open Educational Resources wereld aan werkt.

Nu we in de afgelopen tijd een begin hebben gemaakt met het opbouwen van een repository met gratis leermateriaal en daar ervaring mee hebben opgedaan blijkt ook dat het simpel hebben van een dergelijke verzameling kansen biedt voor onderzoek.
OpenER kan op twee manieren een rol spelen bij dat onderzoek. Enerzijds kan OpenER zelf een onderwerp van onderzoek zijn en dan met name onderzoek rondom leernetwerken en hoe die te faciliteren. De onderscheidende karakteristieken van de bezoekers van OpenER (een grote mate van vrijblijvendheid, anoniem, geen cohort) maakt het lastig ervaringen uit reguliere studieomgevingen te kopiëren naar OpenER. Binnen de Open Educational Resources gemeenschap wordt veel gekeken naar wat Web2.0 hier kan betekenen. Maar we kunnen ook veel leren van reeds succesvolle gemeenschappen die er al bestaan. Misschien moeten we wel een OpenER-Hyves gaan beginnen (zoals deze week ook al een Ruud de Moor Hyves is gelanceerd en er ook een OU-Hyves bestaat).
De tweede rol die OpenER kan vervullen is die van testbed. Er ligt een verzameling materiaal en er zijn gebruikers. Ervaring leert dat er onder deze gebruikers altijd wel personen te vinden zijn die mee willen doen aan experimenten. Dat maakt OpenER tot een asset voor onderzoek.

Het OpenER experiment loopt langzaam ten einde (eind juni is het afgelopen) en dat betekent dat er veel gedaan wordt aan onderzoeken naar de effecten. Tevens wordt gewerkt aan een businesscase waarin scenario’s voor voortzetting van OpenER en de gevolgen hiervan financieel en voor de organisatie worden uitgewerkt.
In eerdere posts heb ik al eens enkele kwalitatieve resultaten gegeven over de effecten van OpenER op studieplannen. Deze resultaten waren afgeleid uit ruim 1000 door gebruikers ingezonden feedbackformulieren vanaf de OpenER-site. Sinds 13 februari is er op het elektronische bestelformulier voor reguliere OU-cursussen de volgende vraag opgenomen: “Is het volgen van een gratis OpenER-cursus, aanleiding geweest voor deze cursusbestelling(en)?”. Deze vraag moet een besteller verplicht beantwoorden met Ja of Nee. In de periode 13-2-2008 t/m 15-4-2008 is 846 keer de vraag naar effect gesteld. 89 keer (10,5%) is aangegeven dat OpenER effect had op de aankoopbeslissing, 757 keer is aangegeven dat OpenER geen effect had. Met alle mitsen en maren (waren het al OU-studenten? Hadden ze de cursus ook wel gekocht als OpenER er niet zou zijn geweest?) is dit een cijfer waar ik erg blij mee ben. Meer detailgegevens zijn wel nodig (zoals hoe dit per aangeschafte cursus is verdeeld, zodat ook een beld wordt verkregen van welke OpenER-cursussen dan veel invloed hebben), maar zoals vermeld: deze metingen lopen. Ik zal de komende tijd op deze plek meer berichten over resultaten en ontwikkelingen voor het vervolg.

Inmiddels alweer thuis hier de rest van de indrukken die ik in Pittsburgh heb opgedaan. Tot en met woensdagochtend waren de dagen gevuld met vooral veel luisteren naar allerlei presentaties over casussen uit het onderwijs en een ICT-ondersteunde rol die een onderwijsontwerp bij zo’n casus had. Veel casussen uit de betahoek, veelal gelardeerd met een uitspraak van Nobelprijswinnaar Herbert Simon (ooit verbonden aan Carnegie Mellon). Met de ervaringen van het RdMC en de wetenschap over de onderzoeken bij OTEC weinig opvallende zaken voor mij.
De Hewlett Grantee meeting die woensdagmiddag tot en met donderdagochtend werd gehouden was gecentreerd rondom de presentatie die Cathy Casserley van de Hewlett Foundation gaf over de nieuwe strategie van de Foundation bij de funding van projecten. Projecten die voldoen aan: partnering met andere instituten, ook andere bronnen voor financiële ondersteuning, resultaten publiceren onder een Creative Commons licentie en vraagsturing komen in aanmerking.
In de wandelgangen hoorde ik interessant nieuws van Steve Carson van het MIT. Ze hebben enkele weken geleden een overeenkomst gesloten met Elsevier Publishers waarin geregeld is dat al het wetenschappelijk materiaal dat door Elsevier is gepubliceerd ter beschikking komt aan het MIT om te mogen publiceren als open content. Ze zijn momenteel bezig deze regeling uit te breiden voor alle instituten die zijn aangesloten bij het Open Courseware Consortium. Hij was optimistisch over de slaagkans ervan.

Het is alweer enige tijd geleden dat ik op deze plek over OpenER schreef. Dat wil niet zeggen dat er niets is gebeurd. Achter de schermen wordt druk gewerkt aan een continuering na juni dit jaar. Ik zal daarover later op deze plaats meer melden.
Momenteel zit ik in Pittsburgh waar op de Carnegie Mellon Universiteit een symposium wordt gehouden waar researchers in learning science en ervarenen met open educational resources onderzoeken wat we elkaar te bieden hebben.
Gisteren was de eerste dag. Deze begon met een aantal presentaties waarin de beide gebieden werden neergezet (primers). De rest van de dag werd gevuld met een aantal case-presentaties van didactische situaties (veelal in natuurkunde of wiskunde) en de oplossingen die hiervoor bedacht waren, waarbij de IT-component nadrukkelijk werd gepresenteerd. Voor mij veel deja vu uit de tijd dat ik mijn promotie onderzoek deed naar expertsystemen en me toen intensief heb beziggehouden met kenniselicitatie (eind jaren ’80, begin jaren ’90).
De aanwezigheid van repositories met Open Educational Resources werd vooral gezien als een kans om die te gebruiken als bronmateriaal bij uitvoeren van onderzoek op het gebied van learning science. Te weinig kwam aan bod hoe learning science kan bijdragen aan het meer educational maken van open resources. De posterpresentaties aan het einde van de dag gaven daar wel meer indrukken van.
Patrick McAndrew heeft in zijn blog een impressie gegeven van de opening.