{"id":852,"date":"2014-07-06T15:05:44","date_gmt":"2014-07-06T13:05:44","guid":{"rendered":"http:\/\/robertschuwer.nl\/blog\/?p=852"},"modified":"2014-07-06T15:05:44","modified_gmt":"2014-07-06T13:05:44","slug":"denkmodellen-voor-open-en-online-onderwijs","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.robertschuwer.nl\/?p=852","title":{"rendered":"Denkmodellen voor open en online onderwijs"},"content":{"rendered":"

\"\"
\nOm instellingen voor hoger onderwijs te helpen bij het bepalen van motieven om in te zetten op vormen van open en online onderwijs gebruik ik bij presentaties een tweetal denkmodellen. In deze blogpost een uitwerking van deze modellen en de wijze waarop ze samenhangen.
\nModel: koppeling met prestatieafspraken<\/strong>
\nIn 2011 verscheen het rapport Kwaliteit in verscheidenheid<\/a> van toenmalig staatssecretaris van Onderwijs Zijlstra. Op basis van dit rapport hebben instellingen voor hoger onderwijs in Nederland prestatieafspraken gemaakt met het Ministerie over te behalen kwaliteit en rendement van onderwijs. Behalen van deze prestatieafspraken kan mede gerealiseerd worden door inzetten van vormen van open en online onderwijs.
\nAllereerst kwaliteit. In figuur 1 staat een schema waarin de kwaliteitsaspecten die in het rapport van Zijlstra zijn genoemd met elkaar in relatie zijn gebracht.
\n

\"\"<\/a>

Figuur 1: Doel-middel hi\u00ebrarchie voor betere kwaliteit<\/p><\/div>
\nIn dit diagram staat dat het uiteindelijke doel (hogere kwaliteit) bereikt kan worden door een mix van betere studiecultuur en onderwijskwaliteit, betere kwaliteit van docenten en een beter geprofileerd en gedifferentieerd aanbod. Een\u00a0betere studiecultuur en onderwijskwaliteit kan bereikt worden door een vijftal subdoelen te realiseren (verbeteren aansluiting VO-HBO\/WO, effectiever onderwijs etc). Een beter geprofileerd en gedifferentieerd aanbod kan bereikt worden door het realiseren van meer onderwijstrajecten (leerpaden) en door meer flexibiliteit in het hoger onderwijs te bieden aan werkenden.
\nOp een aantal van de in de figuur genoemde elementen kan open en online onderwijs een bijdrage leveren. Figuur 2 geeft een voorzet hiervoor.
\n

\"\"<\/a>

Figuur 2: Mogelijkheden van inzet van vormen van open en online onderwijs<\/p><\/div>
\nDe kansen betreffen zowel het hergebruiken van OER of MOOC’s van elders (zoals het volgen van MOOC’s als middel voor docentprofessionalisering of het gebruiken van OER en MOOC’s van derden om meer onderwijstrajecten te kunnen aanbieden of aandacht voor excellentie te bevorderen) als het zelf publiceren van OER of MOOC’s (bijvoorbeeld om internationaal meer zichtbaar te zijn).
\nEenzelfde opzet kan ook worden gemaakt voor rendement, ofwel vergroten van efficiency. Allereerst in figuur 3 een schema waarin de in het rapport genoemde elementen voor efficiency aan elkaar gerelateerd zijn in een doel-middel hi\u00ebrarchie.
\n

\"\"<\/a>

Figuur 3: Doel-middel hi\u00ebrarchie voor grotere efficiency<\/p><\/div>
\nIn dit diagram wordt aangegeven dat behalen van een grotere efficiency wordt bereikt door behalen van subdoelen hoger studierendement, lagere kosten of lagere kosten per student. Hoger studierendement wordt behaald door bevordering van een betere studiekeuze of door het vergroten van mogelijkheden in aanbod naar de student toe (bv. via meer gepersonaliseerd leren of aanbieden van meer alternatieve leerpaden). Lagere kosten (al dan niet per student) wordt gerealiseerd door een effici\u00ebnter productieproces (bijvoorbeeld voor leermaterialen) te realiseren, het onderwijsproces effici\u00ebnter te maken of door meer studenten tegen dezelfde kosten te kunnen bedienen (near-zero<\/em> variabele kosten per student).
\nIn figuur 4 wordt aangegeven hoe vormen van open en online onderwijs kunnen bijdragen aan realisatie van de genoemde doelen.
\n

\"\"<\/a>

Figuur 4: Mogelijkheden van inzet van vormen van open en online onderwijs<\/p><\/div>
\nVergelijking met figuur 2 toont dat een aantal mogelijkheden (zoals gebruik van OER en MOOC’s als marketing) zowel kunnen bijdragen aan realisatie van hogere kwaliteit als aan een hogere efficiency.
\nModel: scenario<\/strong>
\nIn juni 2013 heeft in Sevilla een expertworkshop plaatsgevonden, georganiseerd door The Institute for Prospective Technological Studies<\/a> (IPTS). In deze workshop zijn scenario’s ontwikkeld voor hoger onderwijs en leven lang leren in 2030. Het denkmodel dat bij deze scenario’s is opgesteld kan ook worden gebruikt door instellingen van hoger onderwijs om te bepalen welke vormen van open en online onderwijs ze willen realiseren. Het uitgangspunt daarbij zijn de doelstellingen die de instelling met het inzetten van vormen van open en online onderwijs wil behalen. Die doelstellingen kunnen bijvoorbeeld gehaald worden uit het hierboven behandelde model gebaseerd op prestatieafspraken. Het onderhavige model kan daarbij worden gebruikt om het portfolio van aanbod<\/strong> (open en gesloten) zichtbaar te krijgen. Het eindrapport van deze expertworkshop is nog in de maak, maar op Slideshare is een presentatie<\/a> te vinden waarin het hier gebruikte raamwerk wordt gepresenteerd.
\nHet model kent twee dimensies met ieder twee waarden:<\/p>\n