{"id":4236,"date":"2026-04-21T11:30:54","date_gmt":"2026-04-21T09:30:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.robertschuwer.nl\/?p=4236"},"modified":"2026-04-21T11:38:33","modified_gmt":"2026-04-21T09:38:33","slug":"ai-en-de-tovenaarsleerling","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.robertschuwer.nl\/?p=4236","title":{"rendered":"AI en de tovenaarsleerling"},"content":{"rendered":"
\"\"

Door Ferdinand Barth – Goethe’s Werke, Publiek domein<\/a><\/p><\/div>\n

Artificial Intelligence heeft veel potentie, ook voor het onderwijs. Er wordt veel ge\u00ebxperimenteerd en dagelijks zijn de resultaten van die experimenten te vinden in, op social media gedeelde, berichten. Ik denk dat we door deze periode heen moeten om uiteindelijk de werkelijke impact van AI op, bijvoorbeeld, het onderwijs te kunnen bepalen en ook inzicht te hebben in welke voorwaarden daarvoor nodig zijn (zoals de kennis en vaardigheden).<\/p>\n

Toch baren de ontwikkelingen me ook zorgen, met name het zgn. vibe-coding<\/a> en zaken als agentic AI<\/a>. De risico’s daarbij kunnen, juist omdat het zulke krachtige instrumenten zijn, groot zijn. Denk daarbij aan security issues, waardoor potentieel een paradijs voor kwaadwillende hackers kan ontstaan, of ongewenst gedrag van autonome agents. Voorbeelden van dat laatste zijn hier<\/a> te vinden.\u00a0 Omdat die instrumenten ook ingezet worden door personen die de juiste kennis en ervaring missen om \u00fcberhaupt deze risico’s te onderkennen, laat staan te voorkomen, kunnen de negatieve gevolgen nog re\u00ebler zijn.<\/p>\n

Ik moet daarom regelmatig denken aan de ballade van Goethe, Der Zauberlehrling<\/em> (de Tovenaarsleerling). Uit de Wikipedia<\/a>:<\/p>\n

Het verhaal begint met de oude\u00a0tovenaar die zijn werkplaats verlaat. Hij laat zijn leerling achter met corvee, vervelende dagelijkse schoonmaakklusjes.\u00a0De leerling wordt algauw moe van het telkens water halen, en betovert daarom een bezemsteel om het werk voor hem te doen. De leerling is echter nog niet voldoende volleerd en kan de bezemsteel niet in bedwang houden. Algauw staat de vloer blank. De leerling realiseert zich dat hij de bezem niet kan laten stoppen, omdat hij de\u00a0toverspreuk\u00a0daarvoor niet kent. Wanhopig splijt de leerling de bezem in twee delen met een bijl, maar elk van de stukken pakt weer een emmer en gaat door met water halen, vlugger nog dan eerst. Als alles verloren lijkt te gaan in een enorme vloedgolf, komt de oude tovenaar terug. Hij breekt de betovering en alles komt weer goed.<\/p><\/blockquote>\n

Voor mij schetst deze ballade metaforisch de hiervoor geschetste situatie rond gebruik van AI: onbewuste onbekwaamheid kan leiden tot rampzalige situaties. Het grote verschil is dat in de ballade een tovenaar het onheil kon stoppen. Voor experimenteren met AI zijn volgens mij daarom, naast de juiste kennis en vaardigheden, vooral het besef van de noodzaak van check en dubbelcheck door ter zake kundige professionals bij implementatie essentieel.<\/p>\n

Terug naar de ballade. De originele tekst van Goethe is hier<\/a> te vinden.\u00a0De Franse componist Paul Dukas<\/a> heeft het werk op muziek gezet onder de titel L’apprenti sorcier<\/em>. Deze muziek is onsterfelijk gemaakt in de Disney-film Fantasia<\/a> uit 1940. Hopelijk beklijven deze ballade en de lessen die we eruit kunnen leren voor omgaan met AI door deze beelden beter.<\/p>\n