{"id":3312,"date":"2021-07-16T11:24:30","date_gmt":"2021-07-16T09:24:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.robertschuwer.nl\/?p=3312"},"modified":"2021-07-16T11:24:30","modified_gmt":"2021-07-16T09:24:30","slug":"visie-en-beleidsvorming-voor-open-leermaterialen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.robertschuwer.nl\/?p=3312","title":{"rendered":"Visie- en beleidsvorming voor open leermaterialen"},"content":{"rendered":"
\"\"

Photo by Matthew Smith<\/a> on Unsplash<\/a><\/p><\/div>\n

Deze blog is een coproductie van Ben Janssen (OpenEd Consult<\/a><\/strong>) en mij.\u00a0Version in English<\/a><\/strong>.<\/p>\n

In de voorgaande vier blogs zijn we vanuit verschillende invalshoeken ingegaan op de waarde van open leermaterialen. Allereerst hebben we verwezen naar de UNESCO Recommendation uit 2019 (UNESCO, 2019) waarin wordt aangegeven dat Open Educational Resources (OER) een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het bereiken van de Social Development Goals (SDG)<\/em><\/strong>, in het bijzonder doel 4: “Zorg voor inclusief en rechtvaardig kwaliteitsonderwijs en bevorder de mogelijkheden voor een leven lang leren voor iedereen.” Universele toegang tot onderwijs van hoge kwaliteit <\/em><\/strong>is volgens UNESCO de sleutel tot de opbouw van vrede, duurzame sociale en economische ontwikkeling en interculturele dialoog.<\/p>\n

OER kunnen een aanzienlijke bijdrage leveren aan het verbeteren van onderwijs en leren in de hele wereld, door onderwijs van hoge kwaliteit universeel toegankelijk te maken en ervoor te zorgen dat de leerinhoud state of the art is. Door leraren en lerenden over de hele wereld aan te moedigen om leermaterialen te delen, te hergebruiken en samen te werken<\/em><\/strong>, kunnen OER ook bijdragen aan internationale kennisuitwisseling, sociale cohesie en een vreedzame, duurzame wereld voor iedereen. Daarnaast is de waarde van OER nauw verbonden met publieke waarden: die waarden die wij als samenleving, als instellingen en als personen zo belangrijk achten, dat we van daaruit keuzes maken en acties ondernemen.<\/p>\n

In deze vijfde en laatste blog uit onze serie gaan we in op visie- en beleidsvorming voor OER. Een visie op open leermaterialen kan deel uitmaken van een bredere visie op (digitale) leermaterialen of op onderwijs in zijn geheel, maar kan ook als afzonderlijke visie worden geformuleerd. Een voorbeeld van een bredere visie op digitale leermaterialen op nationaal en instellingsniveau is vorig jaar gepubliceerd door het Versnellingsplan<\/a>. Deze visie kan een startpunt zijn voor een instelling of een instellingsoverstijgend samenwerkingsverband (zoals een vakcommunity) bij het formuleren van een eigen visie. Idealiter sluit zo\u2019n visie aan op een visie op onderwijs of leren. De visie op digitale leermaterialen beschrijft dan de condities waaraan digitale leermaterialen en de processen eromheen moeten voldoen.<\/p>\n

Richtlijnen<\/h2>\n

Voor beleidsvorming sluiten we aan op een publicatie Guidelines on the development of open educational resources policies <\/em><\/strong>van UNESCO en de Commonwealth of Learning (COL) waar Ben Janssen een van de auteurs is geweest (Miao et al, 2019).\u00a0 In de publicatie worden gedetailleerde richtlijnen voor het ontwikkelen van systematisch en effectief beleid rond OER geformuleerd. Dergelijk beleid is belangrijk om initiatieven <\/em><\/strong>in een land of in een instelling te co\u00f6rdineren, te versterken en aan te sturen<\/em><\/strong>. Het beoogt actoren en instellingen op verschillende niveaus te laten samenwerken om gemeenschappelijke doelen rond OER te bereiken.<\/p>\n

In de richtlijnen worden de verschillende stappen beschreven voor het ontwikkelen, implementeren, monitoren, evalueren en analyseren van een contextrelevant OER-beleid. Het biedt een uitgebreid kader voor overheden en instellingen <\/em><\/strong>om hun visie en de reikwijdte van hun beleid te bepalen, en om een daarbij passend uitvoerbaar beleidsplan te ontwikkelen en te implementeren. Doel van de richtlijnen is om mensen te helpen de verschillende stappen te doorlopen die nodig zijn het uittekenen van een OER-beleid, de verschillende belanghebbenden te betrekken bij het opstellen van een implementatieplan en het bepalen van een adequate uitvoering, monitoring, evaluatie en\u00a0 eventuele bijsturing van het beleid. In figuur 1 zijn de stappen weergegeven.<\/p>\n

\"\"

Figuur 1. Stappen voor visie- en beleidsformulering voor OER<\/p><\/div>\n

De richtlijnen beschrijven het hele proces voor het ontwerpen en implementeren van een OER-beleid in zeven hoofdstukken, die elk een duidelijke fase in het hele proces vertegenwoordigen. Elk hoofdstuk introduceert het doel van de fase, geeft achtergrondinformatie en verwijst naar praktijkvoorbeelden ter illustratie. Aan het eind van elk hoofdstuk worden specifieke taken geformuleerd voor de beleidsontwerper, die helpen bij het formuleren van het uiteindelijke OER-beleid.<\/p>\n

Bij het ontwerpen van beleid speelt vaststellen van de schaal<\/strong> en de scope<\/strong> een rol. Op instellingsniveau kan beleid worden geformuleerd voor de gehele instelling, voor een onderdeel (veelal een opleiding of faculteit) of voor een vakcommunity (de schaal). De scope van een beleid op instellingsniveau kan zich richten op thema\u2019s waar OER raakpunten mee heeft. Dat kunnen de onderwerpen zijn die in onze vorige blog bij de toegevoegde waarde zijn genoemd (zoals internationalisering en flexibilisering) en onderwerpen als professionalisering van staf en docenten over omgaan met OER, levenlang leren en bijdragen aan behoud van publieke waarden.<\/p>\n

Ongeacht schaal en scope van een OER-beleid worden in de UNESCO-COL publicatie zes bouwstenen onderscheiden die voor de specifieke beleidscontext kunnen worden gespecificeerd. Wij hebben daar een zevende bouwsteen (borgen van publieke waarden) aan toegevoegd. De zeven bouwstenen houden verband met de waarden en belemmeringen die we in de vorige blogpost hebben beschreven (zie tabel 1).<\/p>\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t
Belangrijkste bouwstenen<\/th>Belangrijkste doelstellingen<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Goedkeuring van een open-licentiekader<\/td>Het gebruik van open licenties voor leermateriaal mogelijk maken en vereenvoudigen<\/td>\n<\/tr>\n
Zorgen voor ontwikkeling, opslag en toegankelijkheid van OER<\/td>OER gemakkelijk vindbaar, toegankelijk en aanpasbaar maken via digitale opslag- en bewerkingsplatforms<\/td>\n<\/tr>\n
Borgen van de publieke waarden van onderwijs<\/td>Bij maken van beleidkeuzes de potenti\u00eble bijdragen van OER aan borgen van publieke waarden in het onderwijs meenemen<\/td>\n<\/tr>\n
Op elkaar afstemmen van kwaliteitsborgingsprocedures<\/td>Zorgen voor passende kwaliteitsborgingsprocedures, die een voortdurende verbetering van de leermaterialen stimuleren<\/td>\n<\/tr>\n
Ondersteuning van capaciteitsopbouw en bewustmaking<\/td>Gebruikers in staat stellen de kwaliteiten van OER ten volle te benutten voor onderwijs en leren
\n
\nErvoor zorgen dat alle belanghebbenden op de hoogte zijn van de kwaliteiten van OER en van de manier waarop ze kunnen worden gebruikt<\/td>\n<\/tr>\n
Stimuleren van duurzame bedrijfsmodellen en lanceren van financieringsstrategie\u00ebn<\/td>Ervoor zorgen dat de cyclus van productie en hergebruik van OER duurzaam is in de tijd voor de actoren die betrokken zijn bij de productie en het hergebruik ervan<\/td>\n<\/tr>\n
Monitoring van en onderzoek naar de effectiviteit van het gebruik van OER en de leerresultaten daarvan<\/td>Ervoor zorgen dat de voortgang van het beleid voortdurend wordt gecontroleerd
\n
\nErvoor zorgen dat er voldoende onderzoek wordt gedaan naar de effecten van het gebruik van OER en dat dit onderzoek kan worden meegenomen bij het uitstippelen van het OER-beleid<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n

De eerdergenoemde Guidelines<\/em> bieden een stap-voor-stap aanpak voor formuleren van een OER beleid. Voorbeelden van OER beleid zijn beschikbaar in de OER World Map<\/a>. Deze voorbeelden kunnen dienen als inspiratie.<\/p>\n

Aandachtspunten<\/h2>\n

Tenslotte willen we nog enkele aanvullende aandachtspunten meegeven. Om een afgewogen visie en beleid op open leermaterialen te maken op instellingsniveau zijn de volgende overwegingen van belang:<\/p>\n